Sağlık

Genetik temelli sağırlık nasıl oluşuyor?


Yaklaşık 80 kadar köpek ırkında genetik sağırlığın görülebildiği bilinmektedir, ancak bazı ırklarda (örneğin.. dalmaçyalı, dogo vs gibi defektif pigmentasyonu yada tamamen albino olan) daha sık görüldüğü dikkati çekmektedir, bu veriler dikkatleri pigmentlerle sağırlık arasındaki ilişkiye yöneltmiş ve bu durum araştırılmıştır. Genetik temelli sağırlığın oluşumuyla ilgili hipotez şöyledir : Doğumdan sonraki birkaç hafta içinde, cohleadaki stria vascularisin(işitme organında damar yapıların bulunduğu tabaka) dejenerasyonu(harabiyet) başlıyor ve akabinde işitme nöronlarının öldüğü düşünülüyor. Stria vascularis’in damar yapıları içinde bulunan melanositler (pigment üreten hücreler) muhtemelen endolenf sıvısı içinde bulunan ve hücreler için yaşamsal role sahip potasyum iyonlarının düzenlenmesinden sorumlu, dolayısıyla bunların eksikliği olan durumlarda endolenf sıvısındaki denge bozuluyor ve damarsal yapılar yıkılmaya başlıyor. Bunun sonucunda işitme sinir hücreleri ölüyor ve kalıcı sağırlık oluşuyor…

BAER testi nedir, ne işe yarar, nasıl yapılır, neden gerekli?

    
BAER kelimesi, ingilizce Brainstem Auditory Evoked Response kelimelerinin baş harflerinden gelmektedir. Türkçe karşılığına da “ Beyinsapı Uyarılmış İşitsel Yanıtları(yada potansiyelleri)” diyebiliriz. Öncelikle bu test Dogo’ya özgü bir test olarak algılanmamalı, bu test insanlara yönelik geliştirilmiştir ve aynı temele dayanan hem işitsel hem de görsel uyarılmış potansiyellerin kaydedildiği versiyonları vardır. Yeni doğan yavrularda ilk birkaç hafta dış kulak yolu henüz kapalı olabileceğinden testin 5. haftadan önce yapılması sağlıklı sonuç vermeyeceğinden önerilmez. Genellikle 7. hafta civarı en uygun dönemdir ancak yaşam boyu herhangibir zamanda yapılabilir ancak erken saptanması farklı nedenlerin araştırılması için önemlidir. BAER testi ağrısız bir teknikle uygulanır ve yaklaşık 10-15 dakika kadar sürer. Sistem, kafa derisine belirli bölgelere yerleştirilen kayıt elektrotları, iki kulağa yerleştirilen hoparlörler ve elektriksel potansiyelleri işlemleyen bilgisyar ünitesinden oluşuyor. Eğer yavru sakin veya uykuluysa herhangi bir anestezi yapılmadan test uygulanabilir, yok eğer yavru haraketli ve gerginse test sırasında harakete bağlı kayıt hataları sağlıklı değerlendirmeyi olumsuz etkileyeceğinden kısa süreli ilaçla uyutma yapılabilir, işlem sonra uygulanır. BAER testiyle işitme organındaki işitme sinir hücrelerinden başlayıp Merkezi Sinir Sisteminde ki işitme merkezlerine kadar olan işitme hattı kontrol edilmiş olur. Kayıt alındığında gözlenen inişli çıkışlı tepeciklerin herbiri işitme yolundaki farklı merkezlerde oluşan elektriksel potansiyelleri temsil eder. Örneğin birinci ve ikinci dalgalar işitme siniri ve çekirdeğinden kaynaklanır, üçüncü dalga superior olivary nucleus denen bir çekirdektenü, dördüncü dalga lateral leminiscus gibi… işitme yolağını oluşturan anatomik yapılardan kaynaklanıyor. Bu yolaktaki herhangibir sorun varlığı kayıt trasesinde görülebilir dolayısıyla daha ileri inceleme için veri sağlamış olur…ancak genetik nedenli sağırlıkta daha ileri görüntüleme teknikleriyle de herhangi bir bulgu elde edilemez, oysa sonradan oluşan tümör,hematom gibi nedenlerin işitme yolağında oluşturduğu hasara bağlı sağırlık durumlarında BAER testindeki bulguların yanı sıra Magnetik Rezonans gibi görüntüleme yöntemleriylede bulgular elde etme şansınız vardır. Peki bu testin esas önemi sadece petimizin sağır olup olmadığını bilmemizi sağlamakla mı sınırlı..? tabiiki hayır, eğer söz konusu olan genetik temelli bir hastalıksa erken dönemde bunu kesin olarak bilmek ve hastalıklı genlerin sonraki nesillerde olmasını önlemek açısından önemli. Çoğu hayvan haraketli uyaranlara kolaylıkla yöneldiği için sağırlığı anlamak güç olabilir, yada işitme sorunu tek taraflıysa bu durumu BAER testi olmadan farketmek mümkün değildir. Tüm bunları değerlendirdiğinizde özellikle üretim planlıyorsanız sisteminize bu testi mutlaka katmanız gerekir…

Bazı köpek ırklarında genetik kökenli sağırlık sıklığı

Irk

Test edilen köpek sayısı

İki taraflı işitmesi normal olanlar

Tek taraflı işitme kaybı olanlar

Çift taraflı işitme kaybı olanlar

Toplam işitme sorunu olanlar

Dalmatian

5,333

70.1% (3,740)

21.9% (1,167)

8.0% (426)

29.9% (1,593)

Bull Terrier
      white
      colored

665
346
311

89.0% (592)
80.1% (277)
98.7% (307)

9.9% (66)
18.0% (62)
1.3% (4)

1.1% (7)
2.0% (7)
0.0% (0)

11.0% (73)
19.9% (69)
1.3% (4)

English Setter

662

87.6% (580)

10.3% (68)

2.1% (14)

12.4% (82)

English Cocker Spaniel
       parti colored
       solid color

1,247
1,171
67

93.7% (1,168)
93.6% (1,096)
98.5% (66)

5.4% (67)
5.4% (63)
1.5% (1)

1.0% (12)
1.0% (12)
0.0% (0)

6.3% (79)
6.4% (75)
1.5% (1)

Australian Cattle Dog

296

85.5% (253)

12.2% (36)

2.4% (7)

14.5% (43)

Catahoula Leopard Dog*

78

37.2% (29)

23.1% (18)

39.7% (31)

62.8% (49)

Whippet*

 80 98.8% (79) 0.0% (0) 1.3% (1) 1.3% (1)

Jack Russell Terrier*

 84 86.9% (73) 7.1% (6) 6.0% (5) 13.1% (11)

*Insufficient numbers of animals tested at this time for percentages to be meaningful.

Genetik temelli sağırlığın rapor edildiği bazı köpek ırkları

Akita

Dappled Dachshund

Papillon

American Bulldog

Doberman Pinscher

Perro de Carea Leonés

American-Canadian Shepherd

Dogo Argentino

Pit Bull Terrier

American Eskimo

English Bulldog

Pointer/English Pointer

American Hairless Terrier

English Cocker Spaniel

Presa Canario

American Staffordshire Terrier

English Setter

Puli

Anatolian Shepherd

Foxhound

Rhodesian Ridgeback

Australian Cattle Dog

Fox Terrier

Rat Terrier

Australian Shepherd

French Bulldog

Rottweiler

Beagle

German Shepherd

Saint Bernard

Bichon Frise

German Shorthaired Pointer

Samoyed

Border Collie

Great Dane

Schnauzer

Borzoi

Great Pyrenees

Scottish Terrier

Boston Terrier

Greyhound

Sealyham Terrier

Boxer

Havanese

Shetland Sheepdog

Brittney Spaniel

Ibizan Hound

Shih Tzû

Bulldog

Italian Greyhound

Shropshire Terrier

Bull Terrier

Jack/Parson Russell Terrier

Siberian Husky

Canaan Dog

Japanese Chin

Soft Coated Wheaten Terrier

Cardigan Welsh Corgi

Kuvasz

Springer Spaniel

Catahoula Leopard Dog

Labrador Retriever

Sussex Spaniel

Catalan Shepherd

Löwchen

Tibetan Spaniel

Cavalier King Charles Spaniel

Maltese

Tibetan Terrier

Chihuahua

Miniature Pinscher

Toy Fox Terrier

Chinese Crested

Miniature Poodle

Toy Poodle

Chow Chow

mongrel

Walker American Foxhound

Cocker Spaniel

Newfoundland Landseer

West Highland White Terrier

Collie

Norwegian Dunkerhound

Whippet

Coton de Tulear

Nova Scotia Duck Tolling Retriever

Yorkshire Terrier

Dalmatian

Old English Sheepdog

(n=89)

Dogo Argentino’nun aylara göre yaklaşık vücut ağırlığı artışı değerleri


1-aylık----- 5 kg
2-aylık----- 9 kg
3-aylık----- 12 kg
4-aylık----- 19 kg
5-aylık----- 25 kg
6-aylık----- 30 kg
7-aylık----- 35 kg
8-aylık----- 40 kg
9-aylık----- 45 kg
10-aylık----- 47 kg
11-aylık----- 48 kg
12-aylık----- 49 kg
13-aylık----- 50 kg
18-aylık----- 54 kg


• Bu değerler erkek dogo için ortalama değerlerdir,sadece bir fikir vermesi için hazırlanmıştır, küçük farklar olabilir ancak bu değerlerden belirgin sapmalar gösteren Dogo’larda mutlaka gelişimsel bir sorun yada ırkın saflığı gibi durumlar gözden geçirilmelidir..!
 

 


Dr. George M. Strain
Louisiana State University
Comparative Biomedical Sciences
School of Veterinary Medicine
Baton Rouge, Louisiana 70803
Phone: 225-578-9758Fax: 225-578-9769